Τα μάντρα, οι ιεροί ψαλμοί, βρίσκονται σε μεγάλη ποικιλία και αφθονία. Μπορεί να αποτελούνται από προτάσεις, λέξεις ή συλλαβές. Μπορεί το νόημά τους να είναι κατανοητό ή μυστικιστικό.
Τα μονοσύλλαβα μάντρα, γνωστά και ως bija (σπόρος), είναι εύκολο να τα θυμόμαστε και να τα απαγγέλουμε. Συχνά αποδεικνύονται και τα πιο ισχυρά. Μια όμορφη παραβολή λέει ότι όπως ένας μικρός σπόρος κρύβει μέσα του ένα μεγαλειώδες δέντρο, έτσι και κάθε bija περιέχει μεγάλες ποσότητες πνευματικής σοφίας και δημιουργικής δύναμης. Ένα από τα πιο παλιά και γνωστά bija είναι το Om. Το Om συχνά καλείται pranava (βουητό), μια λέξη που προέρχεται από το pranu (αντηχώ) και από τη ρίζα nu (δοξάζω ή διατάζω αλλά και παράγω θόρυβο, φωνάζω). Θεωρείται η προφορική έκφραση του υπερφυσικού.
Το Om είναι ο «αρχέγονος σπόρος» του σύμπαντος - ένα αρχαίο κείμενο υποστηρίζει ότι ολόκληρο το σύμπαν δεν είναι τίποτα άλλο από Om. Επίσης, πιστεύεται ότι αποτελεί τη ρίζα από την οποία προέκυψαν όλα τα άλλα μάντρα και ότι συμπυκνώνει την ουσία όλων των ιερών κειμένων του Ινδουισμού. Σύμφωνα με την Katha Upanishad (2.15), το Om είναι η «λέξη από την οποία όλες οι Βέδας απαγγέλλονται».
Ο Patanjali δίδαξε ότι όταν ψάλλουμε αυτή την ιερή συλλαβή, ενώ ταυτόχρονα αναλογιζόμαστε το νόημά της, η συνείδησή μας επικεντρώνεται σε ένα σημείο και προετοιμάζεται για διαλογισμό. Σε ένα σχολιασμό των Yoga Sutras, ο σοφός Vyasa υποστήριξε ότι όταν ψάλλουμε το Om «η ανώτερη ψυχή αποκαλύπτεται». Στο ίδιο κλίμα, ο θιβετιανός Lama Govinda έγραψε ότι το Om εκφράζει και οδηγεί «στην εμπειρία του απείρου μέσα μας». Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ότι ψάλλοντας το Om έχουμε την ευκαιρία να αγγίξουμε τη Θεότητα μέσα μας.
Οι γιόγκι συχνά διαλογίζονται πάνω στα τέσσερα «μέτρα» ή μέρη του Om. Γιατί, παρότι τις περισσότερες φορές θα το δούμε να γράφεται και να προφέρεται Om, στην πραγματικότητα το μάντρα αποτελείται από τρία γράμματα: a, u και m. Κάθε ένα από αυτά τα τρία μέρη έχει τις δικές του μεταφυσικές ερμηνείες, οι οποίες από μόνες τους υπηρετούν ως «διαλογιστικοί σπόροι». Για παράδειγμα το a (προφέρεται «ah») αντιπροσωπεύει την κατάσταση επαγρύπνησης, την αντικειμενική συνείδηση. Το u (προφέρεται «ooh») αφορά το ονειρικό στάδιο, το υποσυνείδητο των σκέψεων, των ονείρων και των αναμνήσεων. Τέλος, το m είναι το στάδιο του βαθύ, χωρίς όνειρα ύπνου και αφορά την εμπειρία της απόλυτης ένωσης.
Καθώς τα ψάλλουμε αν διαλογιζόμαστε τη σημασία κάθε γράμματος ξεχωριστά, οδηγούμαστε μέσα από τα τρία στάδια της συνείδησής μας στο τέταρτο μέρος του μάντρα, το anusvara (αντίλαλος): Om.
Η δόνηση αργά διαλύεται στη σιωπή, σύμβολο της μεταβατικότητας της συνείδησης και εξισώνεται με το Brahman (το Απόλυτο). Αυτή η σιωπή είναι η κορωνίδα του μάντρα. Περιγράφεται στην Maitri Upanishad ως «γαλήνια, άηχη, άφοβη, ευδαιμονική, ικανοποιημένη, ακλόνητη, ακίνητη, αθάνατη και διαρκής».
Διαλογισμός με μάντρα-Η επανάληψη του ιερού λόγου.
Όταν σκεφτόμαστε τον διαλογισμό, η εικόνα που έχουμε αφορά μια βουβή δραστηριότητα με κύριο σκοπό την ακινητοποίηση του πνεύματος και του νου. Ξεχνάμε, όμως, ότι και η ανατολική και η δυτική παράδοση αγκαλιάζουν τον ήχο σαν απαραίτητο συστατικό του διαλογισμού και ότι σε όποια κουλτούρα και αν ψάξουμε θα βρούμε την τελετουργική επανάληψη του ιερού λόγου.
Ο ιερός λόγος και οι δονήσεις κρατούν εξέχουσα θέση στην Ινδία και στο Θιβέτ. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που ο διαλογισμός με τη βοήθεια ενός μάντρα αποτελεί μέρος της πρακτικής της γιόγκα.
Η λέξη Μάντρα σημαίνει την ψαλμωδία ιερών λέξεων, ήχων ή φράσεων και προέρχεται απ' τον σανσκριτικό όρο Mantram. Η συλλαβή man σημαίνει αναλογίζομαι ενώ το tram σημαίνει εργαλείο. Κατά συνέπεια, το μάντρα είναι ιδανικό εργαλείο για τον διαλογισμό και για την καλλιέργεια της συνείδησης. Το μάντρα επαναλαμβάνεται συνεχώς, με σχολαστική ακρίβεια προφοράς, με σωστό τονισμό και ρυθμό, προκειμένου να ανακαλεί μια συγκεκριμένη κατάσταση του πνεύματος.
Στη γιόγκα τα μάντρα βασίζονται σε ήχους που αντανακλούν την θεϊκή μας φύση.
Σκοπός τους είναι να αποκλείσουν κάθε άλλη σκέψη απ' το νου και άρα να επιτύχουν τη συγκέντρωση και κατ' επέκταση τη βαθιά προσήλωση.
Το πιο γνωστό μάντρα είναι το Om που θεωρείται παγκόσμιο και τέλειο.
Ένα δεύτερο μάντρα, το So hum (είμαι αυτό), μοιάζει στον ήχο της αναπνοής και έτσι είναι ένα μάντρα που επαναλαμβάνεται χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια.
Για να δοκιμάσετε αυτού του είδους το διαλογισμό, βρείτε μια άνετη στάση - καθιστή σε μαξιλάρι ή σε καρέκλα ή με την πλάτη να ακουμπά στον τοίχο - και τις παλάμες να κοιτούν το ταβάνι σε Jnana mudra (δείκτης και αντίχειρας να ακουμπούν), αν θέλετε να διευρύνετε την επίγνωσή σας ή με τις παλάμες να κοιτούν το πάτωμα αν θέλετε να ηρεμήσετε το νου σας.
Παρακολουθήστε το σώμα σας και χαλαρώστε τις όποιες εντάσεις. Νιώστε τη σπονδυλική σας στήλη να υψώνεται προς το ταβάνι, ενώ η λεκάνη βαραίνει προς το πάτωμα. Φέρτε το πηγούνι ελαφρά προς τα μέσα, προκειμένου το πίσω μέρος του λαιμού να πλατύνει.
Αρχίστε να παρακολουθείτε την αναπνοή σας, χωρίς να προσπαθείτε να την ελέγξετε. Μόλις συγκεντρωθείτε στην αναπνοή σας, ξεκινήστε να λέτε «από μέσα σας» το μάντρα που έχετε διαλέξει, κρατώντας αρμονία με την εισπνοή-εκπνοή. Αφήστε το μυαλό σας να απορροφηθεί απ' τον ήχο του μάντρα και νιώστε την ηρεμία της παρούσας στιγμής. Στην περίπτωση που προκύψουν σκέψεις, επιστρέψτε στο μάντρα αμέσως μόλις το αντιληφθείτε.
Αν ξεκινάτε τώρα τον διαλογισμό θέστε στόχο να διαλογιστείτε για δέκα λεπτά και αυξήστε τον χρόνο αυτό σταδιακά στη μισή ώρα. Μόλις τελειώσετε, ενώστε τις παλάμες σας σε στάση προσευχής (anjali mudra) και μείνετε για λίγο, πριν συνεχίσετε με τις δραστηριότητες της ημέρας.
Πηγη: yoga on-line
